Obraz Wokandapix z Pixabay

Już za chwilę maturę będziesz miał/a już za sobą😊 i choć teraz jeszcze o tym nie myślisz, ta chwila jest bliżej, niż dalej. Może należysz do grupy osób, które mają już plan na swoją przyszłość edukacyjno-zawodową. Wiesz już co będziesz robić. Studia, może pójście do pracy, a może przerwa – year gap? Jeśli to już wiesz, to dobrze. Ten tekst możesz sobie odpuścić albo wykorzystać go jako check listę i sprawdzenie czy twój wybór jest dobry lub czy się nie zmienił. Jeśli nadal nie wiesz, spróbuję dzisiaj poprowadzić cię w stworzeniu własnego Indywidualnego Planu Działania.

Czym jest IPD?  

Jest opracowanym krok po kroku planem osiągania celu, uwzględniającym wiedzę o sobie,o rynku pracy i zawodach. Aby go opracować musisz się dobrze znać. Wiedzieć jakie masz mocne i słabe strony, umiejętności i zdolności, co cię motywuje?,  jaki styl pracy i uczenia się preferujesz. Pewnie powiesz, „kto jak nie ja?” wiem o sobie najwięcej. Pewnie tak jest, ale moje doświadczenie pokazuje, że kiedy w kontakcie indywidualnym, podczas doradztwa zawodowego pytam o te rzeczy, wielu z was mówi „nie wiem”. 

Najpierw Cel potem Plan

Każdy z was ma za sobą doświadczenia, w których podejmowane działania nie przyniosły spodziewanych rezultatów. I nieważne czy myśleliście o poprawie oceny, systematycznych ćwiczeniach fizycznych, rzuceniu nałogu czy wyborze przyszłości zawodowej. Stawiamy sobie cele, których nie realizujemy lub robimy to w sposób, który nie przynosi spodziewanych efektów. Pojawia się pytanie czy w ogóle można źle określić cel? Oczywiście, że tak. Wiedza jak to robić byś zrobił/a to jak najlepiej zamyka się w angielskim słowie SMART:

Simple- prosty. Sposób jego sformułowania powinien być jak najbardziej prosty. Zarówno dla ciebie jak i kogoś postronnego, komu o nim będziesz mówić.

Measurable – mierzalny. Określony w taki sposób, by można było zmierzyć i mieć pewność, że go już osiągnąłeś/łaś.  

Achievable – osiągalny. Biorąc pod uwagę możliwości intelektualne, fizyczne oraz wszystkie inne czynniki mogące mieć wpływ na realizację celu, musisz być przekonany/a, że jesteś w stanie go osiągnąć, że jest realny.

Relevant- istotny. Bez sensu jest realizacja celów, które do niczego istotnego, ważnego dla ciebie, nie prowadzą. Wydatkowanie energii, czasu i środków jest tylko wtedy zyskowne, jeśli jest po coś. A to „coś” to ważna dla ciebie rzecz, idea, przedsięwzięcie.

Timely defined – określony w czasie. Im dokładniej określony w czasie moment, w którym cel ma być zrealizowany, tym szanse na to są większe.

Jeśli określisz, zgodnie ze wskazówkami, twój cel możesz przejść do określenia planu działania.

Jakie cechy powinien mieć dobry Plan?

Najważniejsze by był celowy, czyli prowadził do konkretnego celu, który sobie założyłeś/łaś. Jeśli myślisz o konkretnej uczelni to wymień ją z nazwy i miejsca; jeśli będziesz szukać pracy -określ, gdzie i jakiej?, na jakim stanowisku?; jeśli ma to być szkoła pomaturalna lub policealna – stosuj te same zasady – nazwij czego chcesz.

Drugą ważną cechą dobrego planu jest jego wykonalność. To oznacza, że to co zakładasz jesteś w stanie zrealizować biorąc pod uwagę posiadane przez ciebie konkretne możliwości, umiejętności i predyspozycje. Przykład? Jeśli myślisz o szkole lotniczej, a z powodu twojego zdrowia nie przejdziesz specjalistycznych badań w Ośrodku Medycyny Wojskowej we Wrocławiu, to może już powinieneś zmienić cel i zmodyfikować plan? Lub jeśli marzysz o Politechnice i wydziale robotyki, a twoje oceny z matematyki, fizyki i słabe umiejętności oraz zdolności w obszarze myślenia analityczno-syntetycznego, matematyczno-logicznego są słabe, może być ci bardzo trudno dostać się na ten kierunek i utrzymać się na nim.

Plan powinien być też prosty w budowie i na dużym poziomie ogólności. Pozwoli ci to na wnoszenie zmian tam, gdzie uznasz to za stosowne. Dobra realizację planu zakłada też twoją elastyczną postawę. To elastyczność pozwoli na dokonywanie zmian, które nie będziesz odbierał/a w kategoriach „końca świata”, ale naturalnego procesu. Zmieniam, bo coś nie działa lub zmieniam, bo zmieniły się okoliczności (np. większa ilość miejsc na uczelni na drugim końcu Polski. Zwiększa to twoje możliwości dostania się na kierunek, który być może jest oblegany akurat w mieście, w którym mieszkasz).

Kariera edukacyjno-zawodowa jest osadzona w konkretnym czasie całego życia, a to znaczy, że plan musi być długodystansowy. Musi mieć początek i koniec. Przynajmniej uwzględniając perspektywę studiów to czas na najbliższe 3-5 lat.

Gwarancją skuteczności IPD będzie zgodność wewnętrzna planu z pozostałymi jego elementami. Cele, działania, harmonogram czasowy, metody i środki powinny być ze sobą na tyle spójne, by sprzyjały osiągnięciu efektu końcowego.

Co możesz zrobić już dziś?

  1. Określ swoich 5 mocnych i słabych stron( to mogą być cechy charakteru, coś za co cenią cię inni, co jest twoim atutem, co pomaga ci w życiu)
  2. Wymień 5 umiejętności charakterystycznych dla ciebie( związane być może z ludźmi np. łatwość porozumiewania się;  przedmiotami np. umiejętność konstruowania modeli lub napraw mechanicznych; danymi np. umiejętność liczenia lub rozwiązywania zadań problemowych)
  3. Jakie są twoje zainteresowania? Wymień co najmniej 5. Czemu poświęcasz czas
    w czasie wolnym? Jakie masz pasje? Z czego jesteś w stanie zrezygnować , by robić to coś, co to jest?
  4. Zastanów się nad 5 najważniejszymi cechami twojej osobowości, które mogą być pomocne w wykonywaniu zawodu, o którym myślisz. Weź pod uwagę twój typ temperamentu i samoocenę. One także są powiązane z wykonywaniem czynności, które będą wymagane zarówno w procesie ucznia się jak i w pracy
  5. Odpowiedz sobie na pytanie: co cię najbardziej motywuje? Pieniądze?, elastyczny czas pracy? kariera i zdobywanie stanowisk? Pomoc innym? Co to jest w twoim przypadku?
  6. Wymień posiadane certyfikaty i wiedzę jaką posiadasz? Może byłeś/łaś wolontariuszem, opiekunem na koloniach; działasz w harcerstwie lub fundacji; masz zdane kursy językowe; byłeś/łaś laureatem lub olimpijczykiem?

Jeśli zadałeś/łaś sobie trud opracowania Indywidualnego Planu Działania, mam nadzieję, że wiesz już co chcesz robić po maturze. Jeśli nie, nadal możesz skorzystać z usług doradcy zawodowego w PPP lub w innych placówkach. Decyzja o przyszłości zawodowej jest zbyt ważna, by nie poświecić jej czasu i uwagi. Pamiętaj, że praca zawodowa to 1/3 twojego życia. Powodzenia.